BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ, Exercise-2(a), Question and Answers 🔴🟢 |

Odisha State Board BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ, Exercise-2(a), Exercise, Questions and Answers |

BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ, Exercise-2(a), question and Answers |

BSE Odisha Class 10th Mathmethes Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ, Exercise-2(a) |

ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ

Exercise-2(a)

ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଗଣିତ

ଅଧ୍ୟାୟ–୨ : ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣ

ଅନୁଶୀଳନୀ–୨ (a)

🔴 1. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟିଟିକୁ ସଂଶୋଧନ କରି ଲେଖ।

🔴 (i) x² − 4x + 4 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ ବାସ୍ତବ ଓ ଭିନ୍ନ।

🟢ଉତ୍ତର: ମୂଳଦ୍ୱୟ ବାସ୍ତବ ଓ ଅଭିନ୍ନ।

🔴 (ii) x² − 5x + 6 = 0 ସମୀକରଣର ପ୍ରଭେଦକ 2 ଅଟେ।

🟢ଉତ୍ତର: ପ୍ରଭେଦକ 1 ଅଟେ।

🔴 (iii) ax² + bx − c = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି c/a।

🟢ଉତ୍ତର: ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି −b/a।

🔴 (iv) ax² + bx + c = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ b/a।

🟢ଉତ୍ତର: ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ c/a।

🔴 (v) 1 ଓ −1 ମୂଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣଟି x² + 1 = 0।

🟢ଉତ୍ତର: 1 ଓ −1 ମୂଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣଟି x² − 1 = 0।

🔴 (vi) x² = 0 ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣର ମୂଳ ସମାନ ନୁହନ୍ତି।

🟢ଉତ୍ତର: x² = 0 ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣର ମୂଳ ସମାନ ଅଟନ୍ତି।

🔴 (vii) 3x² − 2x − 1 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି −2/3।

🟢ଉତ୍ତର: ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି 2/3।

🔴 (viii) 3x² − 2x − 1 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ 1/3।

🟢ଉତ୍ତର: ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ −1/3।

🔴 2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନମାନଙ୍କର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଅ।

🔴 (i) ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ 3 ଓ −5 ହେଲେ, ସମୀକରଣଟି ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: x² + 2x − 15 = 0

🔴 (ii) mx² − 2x + (2m − 1) = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ 3 ହେଲେ, m ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: m = −1

🔴 (iii) x² − px + 2 = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ 2 ହେଲେ, p ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: p = 3

🔴 (iv) 4x² − 2x + c = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ ହେଲେ, c ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: c = 1/4

🔴 (v) 5x² + 2x + k = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ −2 ହେଲେ, k ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: k = −16

🔴 (vi) x² − kx + 6 = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ 3 ହେଲେ, k ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: k = 5

🔴 (vii) 2x² + kx + 3 = 0 ସମୀକରଣର ଦୁଇଟି ମୂଳ ବାସ୍ତବ ଓ ସମାନ ହେଲେ, k ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।

🟢ଉତ୍ତର: k = ±2√6

🔴 3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଥିବା ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ।

🔴 (i) ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମୀକରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି x ରେ ଏକ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣ?

(a) x² − x − 12 = 0
(b) x² + 1/x² = 3
(c) x + 3/x = x²
(d) x(x − 1)(x + 5) = 0

🟢ଉତ୍ତର: (a) x² − x − 12 = 0

🔴 (ii) 7x² − 9x + 2 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ସ୍ୱରୂପ କ’ଣ?

(a) ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଓ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ୍।
(b) ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ।
(c) ବାସ୍ତବ ହେବ ନାହିଁ।
(d) ଏଥିରୁ କେଉଁଟି ନୁହେଁ।

🟢ଉତ୍ତର: (a) ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଓ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ୍।

🔴 (iii) ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି −6 ଓ 8 ମୂଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣ?

(a) (x + 6)(x + 8) = 0
(b) (x + 6)(x − 8) = 0
(c) (x − 6)(x + 8) = 0
(d) (x − 6)(x − 8) = 0

🟢ଉତ୍ତର: (b) (x + 6)(x − 8) = 0

🔴 (iv) 3x² + 2√5x − 5 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହେଲେ, αβ ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?

(a) 3
(b) 2√5
(c) 2√5/3
(d) −5/3

🟢ଉତ୍ତର: (d) −5/3

🔴 (v) 4x² − 2x + 1/4 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହେଲେ, α + β ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?

(a) 1/16
(b) 4
(c) 1/2
(d) −8

🟢ଉତ୍ତର: (c) 1/2

🔴 (vi) 4x² + 3x + 7 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହେଲେ, 1/α + 1/β ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?

(a) 3/7
(b) −3/7
(c) 7/3
(d) −7/3

🟢ଉତ୍ତର: (b) −3/7

🔴 (vii) ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି ଓ ଗୁଣଫଳ ଯଥାକ୍ରମେ 4 ଓ 5/2 ହେଲେ, ସମୀକରଣଟି ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି?

(a) 2x² + 8x + 5 = 0
(b) 2x² − 8x + 5 = 0
(c) 2x² + 8x − 5 = 0
(d) 2x² − 8x − 5 = 0

🟢ଉତ୍ତର: (b) 2x² − 8x + 5 = 0

🔴 4. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଗରେ ପରିଣତ କରି ସମାଧାନ କର।

🔴 (i) x² + x − 6 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = −3, 2

🔴 (ii) 2x² − 9x + 4 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 4, 1/2

🔴 (iii) 14x² + x − 3 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 1/2, −3/7

🔴 (iv) 3x² − 32x + 12 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = (16 + √220)/3, (16 − √220)/3

🔴 (v) x² + 2px − 3qx − 6pq = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = −2p, 3q

🔴 (vi) √3x² + 10x + 8√3 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = −2√3, −4√3/3

🔴 (vii) 25x² + 30x + 7 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = (−3 + √2)/5, (−3 − √2)/5

🔴 (viii) 3a²x² + 8abx + 4b² = 0, (a ≠ 0)

🟢ଉତ୍ତର: x = −2b/a, −2b/3a

🔴 (ix) x² + ax + b = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = (−a ± √(a² − 4b))/2

🔴 (x) x² + bx = a² − ab

🟢ଉତ୍ତର: x = −a, a − b

🔴 5. ଦ୍ୱିଘାତ ସୂତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମୀକରଣଗୁଡ଼ିକର ବୀଜ ବା ମୂଳ ନିରୂପଣ କର।

🔴 (i) 4x² − 11x + 6 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 2, 3/4

🔴 (ii) (2x − 1)(x − 2) = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 1/2, 2

🔴 (iii) x² − (1 + √2)x + √2 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 1, √2

🔴 (iv) a(x² + 1) = x(a² + 1), (a ≠ 0)

🟢ଉତ୍ତର: x = a, 1/a

🔴 (v) 6x² + 11x + 3 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = −1/3, −3/2

🔴 (vi) 2x² + 41x − 115 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = −23, 5/2

🔴 (vii) 12x² + x − 6 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 2/3, −3/4

🔴 (viii) (6x + 5)(x − 2) = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 2, −5/6

🔴 (ix) 15x² − x − 28 = 0

🟢ଉତ୍ତର: x = 7/5, −4/3

🔴 (x) (x + 5)(x − 5) = 39

🟢ଉତ୍ତର: x = 8, −8

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 6: ଯଦି 4x² − 13x + k = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ ଅନ୍ୟଟିର 12 ଗୁଣ ହେଲେ, k ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ 12α ।
α + 12α = 13/4
13α = 13/4
α = 1/4 ।
α × 12α = k/4
12 × 1/16 = k/4
∴ k = 3 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 7: x² − 5x + p = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ ଅନ୍ୟଟି ଅପେକ୍ଷା 3 ଅଧିକ ହେଲେ, p ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହେଲେ,
α + β = 5 ଏବଂ α − β = 3 ।
(α − β)² = (α + β)² − 4αβ
9 = 25 − 4p
4p = 16
∴ p = 4 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 8: ଯଦି 2x² − 5x + 3 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହୁଏ, ତେବେ α²β + αβ² ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
α + β = 5/2 ଏବଂ αβ = 3/2 ।
α²β + αβ² = αβ(α + β)
= 3/2 × 5/2
∴ ମୂଲ୍ୟ = 15/4 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 9: ଯଦି 2x² − 6x + 3 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହୁଏ, ତେବେ (α + 1)(β + 1) ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
α + β = 3 ଏବଂ αβ = 3/2 ।
(α + 1)(β + 1) = αβ + α + β + 1
= 3/2 + 3 + 1
∴ ମୂଲ୍ୟ = 11/2 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 10: ଯଦି 2x² − (p + 1)x + p − 1 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ଅନ୍ତର ଓ ଗୁଣଫଳ ସମାନ ହୁଏ, p ର ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି = (p + 1)/2 ।
ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ = (p − 1)/2 ।
ମୂଳଦ୍ୱୟର ଅନ୍ତର = ଗୁଣଫଳ ।
[(p − 1)/2]² = [(p + 1)/2]² − 4[(p − 1)/2]
(p − 1)² = (p + 1)² − 8(p − 1)
p² − 2p + 1 = p² − 6p + 9
4p = 8
∴ p = 2 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 11: ଯଦି 5x² − 3x − 2 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ α³ + β³ = 117/125 ।

🟢ଉତ୍ତର:
α + β = 3/5 ଏବଂ αβ = −2/5 ।
α³ + β³ = (α + β)³ − 3αβ(α + β)
= (3/5)³ − 3(−2/5)(3/5)
= 27/125 + 18/25
= 27/125 + 90/125
∴ α³ + β³ = 117/125 । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 12: ଯଦି 5x² + 17x + 6 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହୁଏ, ତେବେ 1/α² + 1/β² ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
α + β = −17/5 ଏବଂ αβ = 6/5 ।
1/α² + 1/β² = (α² + β²)/(αβ)²
= [(α + β)² − 2αβ]/(αβ)²
= [(289/25) − (12/5)]/(36/25)
= (229/25)/(36/25)
∴ ମୂଲ୍ୟ = 229/36 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 13: x² − 8x + 16p = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହେଲେ, αβ/(α + β) କୁ p ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
α + β = 8 ଏବଂ αβ = 16p ।
αβ/(α + β) = 16p/8
∴ αβ/(α + β) = 2p ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 14: ଯଦି x² − 2(5 + 2m)x + 3(7 + 10m) = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ ହୁଏ, m ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମୂଳଦ୍ୱୟ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ ହେତୁ D = 0 ।
[−2(5 + 2m)]² − 4 × 1 × 3(7 + 10m) = 0
4(5 + 2m)² − 12(7 + 10m) = 0
(5 + 2m)² − 3(7 + 10m) = 0
25 + 20m + 4m² − 21 − 30m = 0
4m² − 10m + 4 = 0
2m² − 5m + 2 = 0
(2m − 1)(m − 2) = 0
∴ m = 1/2 କିମ୍ବା 2 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 15 (i): ଯଦି a = b = c ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ ସମୀକରଣ (x − a)(x − b) + (x − b)(x − c) + (x − c)(x − a) = 0 ର ମୂଳଦ୍ୱୟ ବାସ୍ତବ ଏବଂ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ ।

🟢ଉତ୍ତର:
ଯେହେତୁ a = b = c,
(x − a)² + (x − a)² + (x − a)² = 0
3(x − a)² = 0
(x − a)² = 0
∴ x = a, a ।
ଅତଏବ ମୂଳଦ୍ୱୟ ବାସ୍ତବ ଏବଂ ଏକ ଓ ଅଭିନ୍ନ । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 15 (ii): ଯଦି a + b + c = 0 ଏବଂ a, b, c ∈ Q ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ (b + c − a)x² + (c + a − b)x + (a + b − c) = 0 ସମୀକରଣର ବୀଜଦ୍ୱୟ ପରିମେୟ ହେବେ ।

🟢ଉତ୍ତର:
a + b + c = 0 ହେତୁ,
b + c = −a, c + a = −b ଏବଂ a + b = −c ।
ସମୀକରଣଟି ହେବ,
−2ax² − 2bx − 2c = 0
ax² + bx + c = 0 ।
ଯେହେତୁ a + b + c = 0, x = 1 ଗୋଟିଏ ମୂଳ ।
ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ = c/a ।
ଅନ୍ୟ ମୂଳ = c/a ।
a, b, c ପରିମେୟ ହେତୁ c/a ମଧ୍ୟ ପରିମେୟ ।
ଅତଏବ ଉଭୟ ବୀଜ ପରିମେୟ । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 16: ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱିଘାତ ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି 3 ଓ ମୂଳଦ୍ୱୟର ବର୍ଗର ସମଷ୍ଟି 29 ହେଲେ, ସମୀକରଣଟି ନିରୂପଣ କର ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ।
α + β = 3
α² + β² = 29
(α + β)² = α² + β² + 2αβ
9 = 29 + 2αβ
2αβ = −20
αβ = −10 ।
ଆବଶ୍ୟକ ସମୀକରଣ:
x² − (α + β)x + αβ = 0
∴ x² − 3x − 10 = 0 ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 17: ଯଦି 2x² − 4x + 2 = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ α/β + β/α + 4(1/α + 1/β) + 2αβ = 12 ।

🟢ଉତ୍ତର:
2x² − 4x + 2 = 0
x² − 2x + 1 = 0
(x − 1)² = 0
∴ α = 1 ଏବଂ β = 1 ।
ବାମପକ୍ଷ = α/β + β/α + 4(1/α + 1/β) + 2αβ
= 1 + 1 + 4(1 + 1) + 2
= 1 + 1 + 8 + 2
= 12 = ଡାହାଣପକ୍ଷ ।
∴ ପ୍ରମାଣିତ ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 18 (i): ଯଦି ax² + bx + c = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ ଅନ୍ୟଟିର 4 ଗୁଣ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ 4b² = 25ac ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ 4α ।
α + 4α = −b/a
5α = −b/a
α = −b/(5a) ।
ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ,
4α² = c/a
4 × b²/(25a²) = c/a
∴ 4b² = 25ac । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 18 (ii): ଯଦି x² − px + q = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ମୂଳ ଅନ୍ୟଟିର 2 ଗୁଣ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ 2p² = 9q ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ 2α ।
α + 2α = p
3α = p
α = p/3 ।
ମୂଳଦ୍ୱୟର ଗୁଣଫଳ,
2α² = q
2 × p²/9 = q
∴ 2p² = 9q । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 19 (i): ଯଦି 41x² − 2(5a + 4b)x + (a² + b²) = 0 ସମୀକରଣର ମୂଳଦ୍ୱୟ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ a/b = 5/4 ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମୂଳଦ୍ୱୟ ସମାନ ହେତୁ D = 0 ।
[−2(5a + 4b)]² − 4 × 41 × (a² + b²) = 0
4(5a + 4b)² − 164(a² + b²) = 0
(5a + 4b)² = 41(a² + b²)
25a² + 40ab + 16b² = 41a² + 41b²
16a² − 40ab + 25b² = 0
(4a − 5b)² = 0
4a = 5b
∴ a/b = 5/4 । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 19 (ii): ଯଦି x² + px + q = 0 ସମୀକରଣର ବୀଜଦ୍ୱୟର ସମଷ୍ଟି ସେମାନଙ୍କର ବର୍ଗର ସମଷ୍ଟି ସହ ସମାନ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ 2q = p(p + 1) ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ β ।
α + β = −p ଏବଂ αβ = q ।
ପ୍ରଶ୍ନାନୁସାରେ,
α + β = α² + β²
−p = (α + β)² − 2αβ
−p = p² − 2q
∴ 2q = p² + p
∴ 2q = p(p + 1) । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 19 (iii): ଯଦି x² + px + q = 0 ସମୀକରଣର ଗୋଟିଏ ବୀଜ ଅନ୍ୟଟିର ବର୍ଗ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ p³ + q² + q = 3pq ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମନେକର ମୂଳଦ୍ୱୟ α ଓ α² ।
α + α² = −p …(i)
α × α² = q
α³ = q …(ii)
(i) ର ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ଘନ କଲେ,
α³(1 + α)³ = −p³
q(1 + α)³ = −p³
q(1 + 3α + 3α² + α³) = −p³
q + 3q(α + α²) + q² = −p³
q − 3pq + q² = −p³
∴ p³ + q² + q = 3pq । (ପ୍ରମାଣିତ)

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 20: ଯଦି a(b − c)x² + b(c − a)x + c(a − b) = 0 ସମୀକରଣର ବୀଜଦ୍ୱୟ ସମାନ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରମାଣ କର ଯେ 2/b = 1/a + 1/c ।

🟢ଉତ୍ତର:
ମୂଳଦ୍ୱୟ ସମାନ ହେତୁ D = 0 ।
[b(c − a)]² − 4a(b − c)c(a − b) = 0
ସରଳୀକରଣ କଲେ,
(ab − 2ac + bc)² = 0
ab − 2ac + bc = 0
b(a + c) = 2ac
ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ abc ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ,
1/a + 1/c = 2/b
∴ 2/b = 1/a + 1/c । (ପ୍ରମାଣିତ)

💡 Next Step Suggestion: Would you like to proceed with the questions and answers for Chapter-2, ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଦ୍ବିଘାତ ସମୀକରଣ, Exercise-2(b) next ?

BSE Odisha 10th Class Odia (MIL) Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class English Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class Hindi Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class History Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions |

BSE Odisha 10th Class Life Science Book Solutions |

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top