
Odisha State Board BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାରକ ଓ ଲବଣ, Exercise, Questions and Answers |
BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାରକ ଓ ଲବଣ, question and Answers |
BSE Odisha Class 10th Physical Science Book Solutions Chapter-2: ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାରକ ଓ ଲବଣ |
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ
ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାରକ ଓ ଲବଣ |
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 1: ଗୋଟିଏ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ୍ ଲିଟମସ୍କୁ ନୀଳରେ ପରିଣତ କରେ। ଏହାର pH ସମ୍ଭବତଃ କେତେ ହୋଇଥିବ?
(a) 1
(b) 4
(c) 5
(d) 10
🟢ଉତ୍ତର: ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି (d) 10।
କାରଣ, ଯେଉଁ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ୍ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳରେ ପରିଣତ କରେ, ତାହା କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣ ଅଟେ। କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣର pH ମୂଲ୍ୟ 7 ଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ 10 ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 2: ଗୋଟିଏ ଦ୍ରବଣ ଅଣ୍ଡା ଖୋଳପା ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଏକ ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଏହା ଚୂନପାଣିକୁ ଦୁଧିଆ କରିଦିଏ। ଏହି ଦ୍ରବଣରେ ଅଛି—
(a) NaCl
(b) HCl
(c) LiCl
(d) KCl
🟢ଉତ୍ତର: ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି (b) HCl।
ଅଣ୍ଡା ଖୋଳପାରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ (CaCO3) ଥାଏ। ଏହା ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ (HCl) ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (CO2) ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ ଚୂନପାଣିକୁ ଦୁଧିଆ କରିଦିଏ।
ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
CaCO3 + 2HCl -> CaCl2 + H2O + CO2
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 3: 10 ମିଲିଲିଟର NaOHର ଏକ ଦ୍ରବଣ 8 ମିଲିଲିଟର ପରିମାଣର ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ HCl ଦ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଶମିତ ହୋଇଯାଏ। 20 ମିଲିଲିଟର ପରିମାଣର ସେହି NaOH ଦ୍ରବଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଶମିତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ୁଥିବା ଉକ୍ତ HCl ଦ୍ରବଣର ପରିମାଣ ହେବ—
(a) 4 ମିଲିଲିଟର
(b) 8 ମିଲିଲିଟର
(c) 12 ମିଲିଲିଟର
(d) 16 ମିଲିଲିଟର
🟢ଉତ୍ତର: ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି (d) 16 ମିଲିଲିଟର।
ଦିଆଯାଇଛି,
10 ମିଲିଲିଟର NaOH ପାଇଁ HCl = 8 ମିଲିଲିଟର।
20 ମିଲିଲିଟର NaOH ପାଇଁ HClର ପରିମାଣ,
= (20 × 8) / 10
= 160 / 10
= 16 ମିଲିଲିଟର।
ତେଣୁ ଆବଶ୍ୟକ HCl ଦ୍ରବଣର ପରିମାଣ 16 ମିଲିଲିଟର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 4: ନିମ୍ନଲିଖିତ ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ରୋଗକୁ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ?
(a) ପ୍ରତିଜୈବିକୀ (Antibiotics)
(b) ପୀଡ଼ାହାରୀ (Analgesic)
(c) ପ୍ରତି-ଅମ୍ଳ (Antacid)
(d) ଜୀବାଣୁନାଶକ (Antiseptic)
🟢ଉତ୍ତର: ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି (c) ପ୍ରତି-ଅମ୍ଳ (Antacid)।
ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଅଧିକ ଅମ୍ଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ପ୍ରତି-ଅମ୍ଳ ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ଅମ୍ଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରି ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ପେଟ ଜ୍ୱଳନରୁ ଆରାମ ଦିଏ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 5: ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ ଏବଂ ତା’ପରେ ସମତୁଲ ସମୀକରଣ ଲେଖ ଯେତେବେଳେ—
(a) ଲଘୁ ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଜିଙ୍କ୍ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ।
(b) ଲଘୁ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ପାତ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ।
(c) ଲଘୁ ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଗୁଣ୍ଡ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ।
(d) ଲଘୁ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଲୁହାଗୁଣ୍ଡ ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ।
🟢ଉତ୍ତର:
(a) ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ:
ଜିଙ୍କ୍ + ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ -> ଜିଙ୍କ୍ ସଲଫେଟ୍ + ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
ସମତୁଲ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
Zn + H2SO4 -> ZnSO4 + H2
(b) ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ:
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ + ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ -> ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ + ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
ସମତୁଲ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
Mg + 2HCl -> MgCl2 + H2
(c) ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ:
ଆଲୁମିନିୟମ୍ + ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ -> ଆଲୁମିନିୟମ୍ ସଲଫେଟ୍ + ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
ସମତୁଲ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
2Al + 3H2SO4 -> Al2(SO4)3 + 3H2
(d) ଶବ୍ଦ-ସମୀକରଣ:
ଲୁହା + ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ -> ଆଇରନ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ + ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
ସମତୁଲ ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
Fe + 2HCl -> FeCl2 + H2
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 6: ଆଲକହଲ୍ ଏବଂ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭଳି ଯୌଗିକଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଅଛି କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅମ୍ଳର ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ‘ତୁମ ପାଇଁ କାମ’ ପରୀକ୍ଷା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
🟢ଉତ୍ତର: ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ।
- ଗୋଟିଏ ବିକର୍ରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଦ୍ରବଣ ନିଅ।
- ଏହି ଦ୍ରବଣରେ ଦୁଇଟି କାର୍ବନ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଡ୍ ବୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ସହିତ ସଂଯୋଗ କର।
- ପରିପଥରେ ଗୋଟିଏ ବଲ୍ବ ଲଗାଅ ଏବଂ ସୁଇଚ୍ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ କରାଅ।
- ଦେଖାଯିବ ଯେ ବଲ୍ବ ଜଳୁନାହିଁ।
ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଦ୍ରବଣରେ H+ ଆୟନ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରେ ନାହିଁ।
ଏହିପରି ଭାବରେ ଆଲକହଲ୍ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ଳୀୟ ଧର୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଓ ଆଲକହଲ୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳ ନୁହନ୍ତି।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 7: ପାତିତ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରିପାରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବର୍ଷାଜଳ ତାହା କରିପାରେ କାହିଁକି?
🟢ଉତ୍ତର: ପାତିତ ଜଳ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଅଟେ। ଏଥିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଆୟନ୍ ନଥାଏ। ତେଣୁ ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ବର୍ଷାଜଳ ବାୟୁରୁ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବଣୀୟ ପଦାର୍ଥ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ ଆୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ତେଣୁ ବର୍ଷାଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରିପାରେ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 8: ଅମ୍ଳଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ କାହିଁକି ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ନାହିଁ?
🟢ଉତ୍ତର: ଅମ୍ଳଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହେଲେ H+ ଆୟନ୍ ବା H3O+ ଆୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏହି ଆୟନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳର ଅମ୍ଳୀୟ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଦାୟୀ।
କିନ୍ତୁ ଜଳର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅମ୍ଳରୁ H+ ଆୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅମ୍ଳଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 9: A, B, C, D ଓ E ଚିହ୍ନିତ ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ରବଣକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସୂଚକରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ pH ଯଥାକ୍ରମେ 4, 1, 11, 7 ଓ 9 ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ। କେଉଁ ଦ୍ରବଣଟି—
(a) ଅମ୍ଳୀୟ ନୁହେଁ କି କ୍ଷାରୀୟ ନୁହେଁ?
(b) ସବଳ କ୍ଷାରୀୟ?
(c) ସବଳ ଅମ୍ଳୀୟ?
(d) ଦୁର୍ବଳ ଅମ୍ଳୀୟ?
(e) ଦୁର୍ବଳ କ୍ଷାରୀୟ?
pH ଗୁଡ଼ିକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍-ଆୟନ୍ ଗାଢ଼ତାର ବୃଦ୍ଧି କ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ।
🟢ଉତ୍ତର:
ଦିଆଯାଇଛି,
Aର pH = 4
Bର pH = 1
Cର pH = 11
Dର pH = 7
Eର pH = 9
(a) ଅମ୍ଳୀୟ ନୁହେଁ କି କ୍ଷାରୀୟ ନୁହେଁ: D (pH = 7)
(b) ସବଳ କ୍ଷାରୀୟ: C (pH = 11)
(c) ସବଳ ଅମ୍ଳୀୟ: B (pH = 1)
(d) ଦୁର୍ବଳ ଅମ୍ଳୀୟ: A (pH = 4)
(e) ଦୁର୍ବଳ କ୍ଷାରୀୟ: E (pH = 9)
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଆୟନ୍ ଗାଢ଼ତାର ବୃଦ୍ଧି କ୍ରମ:
C, E, D, A, B
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 10: ସମାନ ଲମ୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ପାତ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ A ଓ Bରେ ନିଆଯାଇଛି। ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍ ଏସିଡ୍ (HCl) ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ Aରେ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏସିଟିକ୍ ଏସିଡ୍ (CH3COOH) ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ Bରେ ମିଶାଯାଇଛି। ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ଦୁଇଟିରେ ଉଭୟ ଅମ୍ଳର ପରିମାଣ ଓ ଗାଢ଼ତା ସମାନ। କେଉଁ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗ୍ୟାସ୍ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବୁଦ୍ବୁଦ୍ ହୋଇ ବାହାରିବ ଏବଂ କାହିଁକି?
🟢ଉତ୍ତର: ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ Aରେ ଗ୍ୟାସ୍ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବୁଦ୍ବୁଦ୍ ହୋଇ ବାହାରିବ।
କାରଣ, HCl ଏକ ସବଳ ଅମ୍ଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଜଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟନୀକୃତ ହୋଇ ଅଧିକ H+ ଆୟନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ। କିନ୍ତୁ CH3COOH ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଅମ୍ଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଆଂଶିକ ଆୟନୀକୃତ ହୁଏ।
ତେଣୁ HCl ସହିତ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ ହୁଏ ଏବଂ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 11: ତଟକା କ୍ଷୀରର pH 6 ଅଟେ। ଏହା ଦହିରେ ପରିଣତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଏହାର pH କିପରି ବଦଳିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ? ଉତ୍ତର ବୁଝାଇ ଲେଖ।
🟢ଉତ୍ତର: ତଟକା କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା ସମୟରେ ଏହାର pH ମୂଲ୍ୟ କମିଯାଏ।
କାରଣ, କ୍ଷୀରରେ ଥିବା ଜୀବାଣୁ ଲାକ୍ଟୋଜ୍କୁ ଲାକ୍ଟିକ୍ ଏସିଡ୍ରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି। ଏହି ଲାକ୍ଟିକ୍ ଏସିଡ୍ କ୍ଷୀରକୁ ଅମ୍ଳୀୟ କରିଦିଏ। ତେଣୁ ଦହିର pH ମୂଲ୍ୟ 6 ଠାରୁ କମ୍ ହୋଇଯାଏ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 12: ଜଣେ କ୍ଷୀରବାଲା ତଟକା କ୍ଷୀରରେ ଖୁବ୍ କମ୍ ପରିମାଣର ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶାଏ।
(a) ସେ କାହିଁକି ତଟକା କ୍ଷୀରର pH 6ରୁ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷାରୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦିଏ?
(b) ଏହି କ୍ଷୀର, ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା ପାଇଁ କାହିଁକି ଅଧିକ ସମୟ ନିଏ?
🟢ଉତ୍ତର:
(a) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ଏକ ମୃଦୁ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ। ଏହା କ୍ଷୀରରେ ଥିବା ଅମ୍ଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରିଥାଏ। ତେଣୁ କ୍ଷୀରର pH 6ରୁ ସାମାନ୍ୟ କ୍ଷାରୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ।
(b) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶାଇବା ଫଳରେ କ୍ଷୀରର pH ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ତେଣୁ ଲାକ୍ଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୀରକୁ ଅମ୍ଳୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗେ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ନିଏ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 13: ପ୍ଲାଷ୍ଟର୍ ଅଫ୍ ପ୍ୟାରିସ୍କୁ ଏକ ଆର୍ଦ୍ରତା-ପ୍ରତିରୋଧ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। କାହିଁକି ବୁଝାଇ ଲେଖ।
🟢ଉତ୍ତର: ପ୍ଲାଷ୍ଟର୍ ଅଫ୍ ପ୍ୟାରିସ୍ ଜଳ ବା ଆର୍ଦ୍ରତା ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି ଜିପ୍ସମ୍ରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଏହା ଏକ କଠିନ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଏ।
ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ:
CaSO4.1/2H2O + 3/2H2O -> CaSO4.2H2O
ତେଣୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟର୍ ଅଫ୍ ପ୍ୟାରିସ୍କୁ ଆର୍ଦ୍ରତାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆର୍ଦ୍ରତା-ପ୍ରତିରୋଧ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 14: ପ୍ରଶମନୀକରଣ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କ’ଣ? ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
🟢ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଏକ ଅମ୍ଳ ଓ ଏକ କ୍ଷାରକ ପରସ୍ପର ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଲବଣ ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ 1:
HCl + NaOH -> NaCl + H2O
ଉଦାହରଣ 2:
H2SO4 + 2NaOH -> Na2SO4 + 2H2O
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 15: ଧୋଇବା ସୋଡ଼ା ଓ ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର ଲେଖ।
🟢ଉତ୍ତର:
ଧୋଇବା ସୋଡ଼ାର ବ୍ୟବହାର:
- କାଚ, ସାବୁନ ଓ କାଗଜ ଶିଳ୍ପରେ ଧୋଇବା ସୋଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
- ଜଳର ସ୍ଥାୟୀ କଠିନତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର ବ୍ୟବହାର:
- ବେକିଂ ପାଉଡର୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏହା ରୁଟି ଓ କେକ୍କୁ ନରମ ଏବଂ ଫୁଲା କରିଥାଏ।
- ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଅମ୍ଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରତି-ଅମ୍ଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଅଧ୍ୟାୟ 2ର ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ 1–15 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲେଖାଯାଇଛି।
💡 Next Step Suggestion: Would you like to proceed with the questions and answers for Chapter-3, ‘ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ- ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ‘next ?

BSE Odisha 10th Class Odia (MIL) Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class English Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Hindi Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class History Book Solutions |