BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions Chapter-4: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ- କାର୍ବନ ଓ ଏହାର ଯୌଗିକ, Question and Answers 🔴🟢 |

Odisha State Board BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions Chapter-4: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ- କାର୍ବନ ଓ ଏହାର ଯୌଗିକ, Exercise, Questions and Answers |

BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions Chapter-4: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ- କାର୍ବନ ଓ ଏହାର ଯୌଗିକ, question and Answers |

BSE Odisha Class 10th Physical Science Book Solutions Chapter-4: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ- କାର୍ବନ ଓ ଏହାର ଯୌଗିକ |

ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ- କାର୍ବନ ଓ ଏହାର ଯୌଗିକ |

Chapter-4: କାର୍ବନ ଏବଂ ଏହାର ଯୌଗିକ

ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ – ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 1: ଇଥେନ୍‌ର ଆଣବିକ ସଙ୍କେତ ହେଉଛି C2H6। ଏଥିରେ କେତୋଟି ସହସଂଯୋଜୀ ବନ୍ଧ ରହିଛି?

  1. (a) 6 (b) 7 (c) 8 (d) 9

🟢ଉତ୍ତର: (b) 7। ଇଥେନ୍ (C2H6) ଅଣୁରେ 6ଟି C-H ବନ୍ଧ ଏବଂ 1ଟି C-C ବନ୍ଧ ରହିଛି। ତେଣୁ ମୋଟ 7ଟି ସହସଂଯୋଜୀ ବନ୍ଧ ରହିଛି।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 2: ବ୍ୟୁଟାନୋନ୍‌ରେ ଥିବା ସକ୍ରିୟ ଗ୍ରୁପ୍‌ଟି କ’ଣ?

(a) କାର୍ବୋକ୍ସିଲିକ୍ ଅମ୍ଳ (b) ଆଲଡିହାଇଡ୍ (c) କିଟୋନ୍ (d) ଆଲକହଲ୍

🟢ଉତ୍ତର: (c) କିଟୋନ୍।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 3: ରୋଷେଇ କଲାବେଳେ ଯଦି ରନ୍ଧାପାତ୍ରର ତଳଭାଗ କଳା ପଡ଼ିଯାଏ, ଏହାର ଅର୍ଥ—

(a) ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇନାହିଁ।

(b) ଜାଳେଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଜଳୁନାହିଁ।

(c) ଜାଳେଣିଟି ଆର୍ଦ୍ର ଅଛି।

(d) ଜାଳେଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଳୁଛି।

🟢ଉତ୍ତର: (b) ଜାଳେଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଜଳୁନାହିଁ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 4: ସହସଂଯୋଜୀ ବନ୍ଧର ଗଠନ CH3Cl ର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଅ।

🟢ଉତ୍ତର: CH3Cl ଅଣୁରେ ଗୋଟିଏ କାର୍ବନ୍ ପରମାଣୁ ତିନୋଟି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପରମାଣୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ କ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁ ସହିତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଯୁଗଳ ସହଭାଗୀ କରିଥାଏ।

ଏହିପରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସହଭାଗୀକରଣ ଦ୍ୱାରା ସହସଂଯୋଜୀ ବନ୍ଧ ଗଠିତ ହୁଏ। ଏଥିରେ କାର୍ବନ୍ ଚାରୋଟି, ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଟିଏ ଏବଂ କ୍ଲୋରିନ୍ ଗୋଟିଏ ସହସଂଯୋଜୀ ବନ୍ଧ ଗଠନ କରେ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 5: ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଣୁଗୁଡ଼ିକର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଡଟ୍ ସଂରଚନାର ଚିତ୍ର ଦିଅ।

(a) ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ (b) H2S (c) ପ୍ରୋପିନ୍ (d) F2

🟢ଉତ୍ତର:

(a) ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ (CH3COOH):

ସଂରଚନା: CH3-C(=O)-OH

(b) H2S:

ସଂରଚନା: H-S-H

ସଲଫର୍ ପରମାଣୁରେ ଦୁଇଟି ଏକାକୀ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଯୁଗଳ ରହିଥାଏ।

(c) ପ୍ରୋପିନ୍ (C3H4):

ସଂରଚନା: CH3-C≡CH

(d) F2:

ସଂରଚନା: F-F

ଦୁଇଟି ଫ୍ଲୋରିନ୍ ପରମାଣୁ ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଯୁଗଳ ସହଭାଗୀ କରି ଏକ ବନ୍ଧ ଗଠନ କରନ୍ତି।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 6: ହୋମୋଲଗସ୍ ଶ୍ରେଣୀ କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ।

🟢ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଜୈବ ଯୌଗିକମାନଙ୍କର ସମାନ ସକ୍ରିୟ ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ସମାନ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ଥାଏ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଦୁଇଟି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ -CH2- ଗ୍ରୁପ୍‌ର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ହୋମୋଲଗସ୍ ଶ୍ରେଣୀ କୁହାଯାଏ।

ଉଦାହରଣ: ମିଥେନ୍ (CH4), ଇଥେନ୍ (C2H6), ପ୍ରୋପେନ୍ (C3H8), ବ୍ୟୁଟେନ୍ (C4H10) ଇତ୍ୟାଦି।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 7: ଇଥାନଲ୍ ଓ ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ ମଧ୍ୟରେ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଭେଦ ଲେଖ।

🟢ଉତ୍ତର:

ଭୌତିକ ଧର୍ମ:

  • ଇଥାନଲ୍‌ର ଗଳନାଙ୍କ ପ୍ରାୟ 156 K ଏବଂ ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳର ଗଳନାଙ୍କ ପ୍ରାୟ 290 K।
  • ଇଥାନଲ୍ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ। ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ ମଧ୍ୟ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଥଣ୍ଡା ପରିବେଶରେ ଏହା ଜମାଟ ବାନ୍ଧିପାରେ।

ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ:

  • ଇଥାନଲ୍ ସୋଡ଼ିୟମ୍ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଓ ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଇଥକ୍ସାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
  • ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ ସୋଡ଼ିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଲବଣ, ଜଳ ଓ କାର୍ବନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
  • ଇଥାନୋଇକ୍ ଅମ୍ଳ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ଲାଲ କରେ, କିନ୍ତୁ ଇଥାନଲ୍ ଲିଟମସ୍ କାଗଜର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ନାହିଁ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 8: ଜଳରେ ସାବୁନ ମିଶାଇଲେ ମିସେଲ୍ କାହିଁକି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୁଝାଅ। ଅନ୍ୟ ଦ୍ରାବକ ଯଥା: ଇଥାନଲ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ମିସେଲ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେବ କି?

🟢ଉତ୍ତର: ସାବୁନ୍ ଅଣୁର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତ ଥାଏ। ଗୋଟିଏ ଜଳାକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଜଳବିକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ।

ଜଳରେ ସାବୁନ୍ ମିଶାଇଲେ ଜଳବିକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ତେଲ କିମ୍ବା ମଇଳା ଆଡ଼କୁ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଜଳାକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ଆଡ଼କୁ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ଏକ ଗୋଲାକାର ଗଠନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହାକୁ ମିସେଲ୍ କୁହାଯାଏ।

ଇଥାନଲ୍‌ରେ ମିସେଲ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ଇଥାନଲ୍‌ରେ ସାବୁନ୍‌ର ଉଭୟ ପ୍ରାନ୍ତ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇପାରେ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 9: କାର୍ବନ୍ ଏବଂ ଏହାର ଯୌଗିକକୁ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରୟୋଗରେ ଇନ୍ଧନରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ କାହିଁକି?

🟢ଉତ୍ତର: କାର୍ବନ୍ ଓ ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ଯୌଗିକ ଅକ୍ସିଜେନ୍‌ରେ ଜଳି ପ୍ରଚୁର ତାପ ଓ ଆଲୋକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକର ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା ଓ କ୍ୟାଲୋରିଫିକ୍ ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଇନ୍ଧନ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 10: ଖରଜଳ ସହିତ ସାବୁନ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ?

🟢ଉତ୍ତର: ଖରଜଳରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଓ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍‌ର ଲବଣ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଲବଣଗୁଡ଼ିକ ସାବୁନ୍ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଅଦ୍ରବଣୀୟ ଅବକ୍ଷେପ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସ୍କମ୍ (Scum) କୁହାଯାଏ। ତେଣୁ ଖରଜଳରେ ସାବୁନ୍ ସହଜରେ ଫେଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 11: ସାବୁନକୁ ଲାଲ ଏବଂ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯିବ?

🟢ଉତ୍ତର: ସାବୁନ୍ ଦ୍ରବଣ କ୍ଷାରୀୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଲାଲ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ କରିଦେବ। କିନ୍ତୁ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜର ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 12: ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ କ’ଣ? ଶିଳ୍ପରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ କ’ଣ?

🟢ଉତ୍ତର: ଅସନ୍ତୃପ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍‌ରେ ନିକେଲ୍ କିମ୍ବା ପାଲାଡିୟମ୍ ଭଳି ଅନୁପ୍ରେରକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଯୋଗ କରି ସନ୍ତୃପ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍‌ରେ ପରିଣତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ କୁହାଯାଏ।

ଶିଳ୍ପରେ ପ୍ରୟୋଗ: ଉଦ୍ଭିଦ ତେଲକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନୀକରଣ କରି ଘନ ଚର୍ବି ବା ବନସ୍ପତି ଘିଅ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 13: ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥାନ୍ତି?

C2H6, C3H8, C3H6, C2H2 ଏବଂ CH4

🟢ଉତ୍ତର: C3H6 ଏବଂ C2H2 ଯୋଗ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥାନ୍ତି। କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ଅସନ୍ତୃପ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋକାର୍ବନ୍। ଏଥିରେ ଦ୍ୱିବନ୍ଧ କିମ୍ବା ତ୍ରିବନ୍ଧ ରହିଥାଏ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 14: ଲୁଗା ଓ ରୋଷେଇ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ତେଲ ମଧ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଭେଦ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ଦର୍ଶାଅ।

🟢ଉତ୍ତର: ବ୍ରୋମିନ୍ ଜଳ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଇଟି ତେଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଜାଣିହେବ।

  • ଦୁଇଟି ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣର ତେଲ ନିଅ।
  • ଉଭୟ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ବ୍ରୋମିନ୍ ଜଳ ମିଶାଅ।
  • ଯେଉଁ ତେଲରେ ଅସନ୍ତୃପ୍ତ ଯୌଗିକ ଥାଏ, ତାହା ବ୍ରୋମିନ୍ ଜଳର ରଙ୍ଗକୁ ଉଡ଼ାଇଦିଏ।
  • ସନ୍ତୃପ୍ତ ଚର୍ବି ଥିବା ଘିଅ ବ୍ରୋମିନ୍ ଜଳର ରଙ୍ଗକୁ ସହଜରେ ଉଡ଼ାଏ ନାହିଁ।

🔴 ପ୍ରଶ୍ନ 15: ସାବୁନ କିପରି ସଫା କରେ ବୁଝାଅ।

🟢ଉତ୍ତର: ସାବୁନ୍ ଅଣୁର ଦୁଇଟି ପ୍ରାନ୍ତ ଥାଏ। ଗୋଟିଏ ଜଳାକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଜଳବିକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ।

ଯେତେବେଳେ ସାବୁନ୍ ମଇଳା ଲାଗିଥିବା ପୋଷାକରେ ଲଗାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ଜଳବିକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ ତେଲିଆ ମଇଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଜଳାକର୍ଷୀ ପ୍ରାନ୍ତ ଜଳ ଆଡ଼କୁ ରହିଥାଏ।

ଏହାଦ୍ୱାରା ମିସେଲ୍ ନାମକ ଗୋଲାକାର ଗଠନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ମିସେଲ୍‌ର ଭିତରେ ତେଲିଆ ମଇଳା ରହିଥାଏ। ପାଣିରେ ଧୋଇବା ସମୟରେ ଏହି ମଇଳା ସାବୁନ୍ ସହିତ ବାହାରିଯାଏ ଏବଂ ପୋଷାକ ସଫା ହୋଇଯାଏ।

💡 Next Step Suggestion: Would you like to proceed with the questions and answers for Chapter-4, “ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ- ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ ଶ୍ରେଣୀକରଣ” next ?

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Odia (MIL) Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class English Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Hindi Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class History Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Physical Science Book Solutions |

🔴🟢 BSE Odisha 10th Class Life Science Book Solutions |

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top