
Odisha State Board BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions Chapter-5 ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ Exercise Questions and Answers |
BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions Chapter-5 ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ question and Answers |
BSE Odisha Class 10th Geography Book Solutions Chapter-5 : ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ |
ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ |
ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଭୂଗୋଳ — ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ |
୧. ବହୁ ସମ୍ଭାବିତ ଉତ୍ତର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ :
🔴 (a) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ?
(i) ପବନ
(ii) କୋଇଲା
(iii) ସୌରତାପ
(iv) ଜୁଆର
🟢 ଉତ୍ତର: (ii) କୋଇଲା
🔴 (b) କେଉଁ ରାଜ୍ୟଟି ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ପୁରାତନ?
(i) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(ii) ଗୁଜରାଟ
(iii) ଆସାମ
(iv) ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ
🟢 ଉତ୍ତର: (iii) ଆସାମ
🔴 (c) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ଖଣିଜଟି ମୋନାଜାଇଟ୍ ବାଲିରୁ ମିଳିଥାଏ?
(i) କୋଇଲା
(ii) ୟୁରେନିୟମ୍
(iii) ଖଣିଜତେଲ
(iv) ଥୋରିୟମ୍
🟢 ଉତ୍ତର: (iv) ଥୋରିୟମ୍
🔴 (d) ବ୍ୟାବସାୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ କୋଇଲା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ?
(i) ପିଟ୍
(ii) ବିଟୁମିନସ୍
(iii) ଲିଗ୍ନାଇଟ୍
(iv) ଆନ୍ଥ୍ରାସାଇଟ୍
🟢 ଉତ୍ତର: (ii) ବିଟୁମିନସ୍
୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୩୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ :
🔴 (a) ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ :
(i) ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଅଣ-ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ
🟢 ଉତ୍ତର:
- ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଥିବା ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ (ଯଥା: କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍, କାଠ)। ଏଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷୟଶୀଳ।
- ଅଣ-ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ: ଆଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ବିକଳ୍ପ ଅସରନ୍ତ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣ-ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ (ଯଥା: ସୌରଶକ୍ତି, ପବନଶକ୍ତି, ଜୁଆର ଶକ୍ତି, ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି, ଜୈବ ଗ୍ୟାସ୍)।
(ii) ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଓ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି
🟢 ଉତ୍ତର:
- ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି: ପ୍ରଖର ଗତିରେ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ କିମ୍ବା ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଟରବାଇନ୍ ଘୁରାଇ ଉତ୍ପାଦିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍। ଏହା ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ଓ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ।y
- ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି: କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଦଗ୍ଧ କରି ଉତ୍ପାଦିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ଘଟିଥାଏ ଏବଂ କଞ୍ଚାମାଲଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷୟଶୀଳ।
🔴 (b) ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?
🟢 ଉତ୍ତର:
କୃଷି, ଶିଳ୍ପ, ପରିବହନ ଓ ଗୃହସ୍ଥଳୀ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ମାତ୍ର କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଭଳି ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ଓ କ୍ଷୟଶୀଳ। ଦେଶର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ “ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ ହିଁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ” ନୀତିରେ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ।
🔴 (c) ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜାଳେଣି କାଠ ଓ ଗୋବର ଘଷି ବ୍ୟବହାର ନ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି?
🟢 ଉତ୍ତର:
ଜାଳେଣି କାଠ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ଘଟୁଛି ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଧୂଆଁ ହୋଇ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଗୋବରକୁ ଘଷି ଭାବେ ପୋଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜୈବିକ ସାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛି। ତେଣୁ ଏହା ବଦଳରେ ଗୋବର ଗ୍ୟାସ୍ କିମ୍ବା LPG ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି।
🔴 (d) ଭାରତରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଆବଣ୍ଟନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ।
🟢 ଉତ୍ତର:
ଭାରତର କୃଷ୍ଣା-ଗୋଦାବରୀ ଅବବାହିକାରେ ବିଶାଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଭଣ୍ଡାର ରହିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳର ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ, କାମ୍ବେ ଉପସାଗର ଏବଂ ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଭଣ୍ଡାର ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି। ୩୪୭୪ କି.ମି. ଦୀର୍ଘ ହାଜିରା-ବିଜୟପୁର-ଜଗଦୀଶପୁର (HBJ) ପାଇପ୍ ଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଇଥାଏ।
୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୧୨୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ :
🔴 (a) ଭାରତରେ ଜୁଆର ଓ ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ।
🟢 ଉତ୍ତର:
- ଜୁଆର ଶକ୍ତି (Tidal Energy): ସମୁଦ୍ରର ଜୁଆର ଜଳରାଶିକୁ ଅବରୁଦ୍ଧ କରି ଟରବାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ଭାରତର ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛ ଉପସାଗର, ଖମ୍ବାତ୍ ଉପସାଗର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦରବନ ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୁଆର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ରହିଛି। କଚ୍ଛ ଉପସାଗରରେ ଜାତୀୟ ଜଳଶକ୍ତି ନିଗମ ଦ୍ୱାରା କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
- ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି (Geothermal Energy): ଭୂ-ଅଭ୍ୟନ୍ତରରୁ ନିର୍ଗତ ଉତ୍ତାପ ଓ ଉତ୍ତପ୍ତ ଜଳବାଷ୍ପକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ଭାରତରେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମଣିକରଣ ଏବଂ ଲଦାଖର ପୁଗା ଉପତ୍ୟକାଠାରେ ଦୁଇଟି ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି।
🔴 (b) ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ଯେ, ଭାରତରେ ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାରର ଭବିଷ୍ୟତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ?
🟢 ଉତ୍ତର:
ଭାରତରେ ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାରର ଭବିଷ୍ୟତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥାନ: ଭାରତ ଏକ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ବର୍ଷସାରା ପ୍ରଚୁର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ।
୨. ଅସରନ୍ତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି: ସୌରଶକ୍ତି ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ, ଅସରନ୍ତ ଓ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ।
୩. ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଉପଯୋଗିତା: ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଫୋଟୋଭୋଲ୍ଟାଇକ୍ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସୌରଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତରେ ପରିଣତ କରି ଜାଳେଣି କାଠ ଓ ଗୋବର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଯାଇପାରୁଛି।
୪. ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ: ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସରକାରୀ ସବସିଡି ଏବଂ ସୌର ପାର୍କଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏହାର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି।
💡 ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ « ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ : ବିନିର୍ମାଣ ଉଦ୍ୟୋଗ (Manufacturing Industries) » ର ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି କି?

BSE Odisha 10th Class Odia (MIL) Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class English Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Hindi Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions |
Pingback: BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions pdf download