
Odisha State Board BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions Chapter-1: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସରଳ ସହସମୀକରଣ, Exercise-1(a), Exercise, Questions and Answers |
BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions Chapter-1: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସରଳ ସହସମୀକରଣ, Exercise-1(a), question and Answers |
BSE Odisha Class 10th Mathmethes Book Solutions Chapter-1: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସରଳ ସହସମୀକରଣ, Exercise-1(a) |
ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସରଳ ସହସମୀକରଣ
Exercise-1(a)
ଅଧ୍ୟାୟ – ୧
ଅନୁଶୀଳନୀ – ୧(କ)
୧. ଅନ୍ତନିହିତ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): x + y = 0 ସମୀକରଣର ଅନ୍ୟତମ ସମାଧାନ ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: (-4, 4)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): x – 2y = 0 ସମୀକରଣର ଅନ୍ୟତମ ସମାଧାନ ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: (4, 2) ଏବଂ (-4, -2)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): 2x + y + 2 = 0 ସମୀକରଣର ଅନ୍ୟତମ ସମାଧାନ ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: (0, -2)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): x – 4y + 1 = 0 ହେଲେ x = ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: x = 4y – 1
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): 2x – y + 2 = 0 ହେଲେ y = ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: y = 2x + 2
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): x – 2y + 3 = 0 ହେଲେ y = ______ ।
🟢ଉତ୍ତର: y = ½(x + 3)
୨. ନିମ୍ନରେ ଦତ୍ତ ଦୁଇଟି ସମୀକରଣ ଯୋଡ଼ିରୁ କେଉଁ ସମୀକରଣ ଯୋଡ଼ି କ୍ଷେତ୍ରରେ (i) ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ (ii) ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ଏବଂ (iii) ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ?
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): x + y + 1 = 0, x – y + 1 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): x + y + 1 = 0, 2x + 2y + 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): x + y + 1 = 0, x + y + 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): 2x – y + 3 = 0, -4x + 2y – 6 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): 2x – y + 3 = 0, 2x + y – 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): 2x – y + 3 = 0, -6x + 3y + 5 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମୀକରଣଗୁଡ଼ିକର ଲେଖଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ ପାଇଁ ଯେ କୌଣସି ତିନୋଟି ବିନ୍ଦୁର ସ୍ଥାନାଙ୍କ ନିରୂପଣ କର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): x – y = 0
🟢ଉତ୍ତର: (0, 0), (1, 1), (2, 2)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): x + y = 0
🟢ଉତ୍ତର: (0, 0), (1, -1), (-1, 1)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): x – 2y = 0
🟢ଉତ୍ତର: (0, 0), (2, 1), (4, 2)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): x + 2y – 4 = 0
🟢ଉତ୍ତର: (4, 0), (2, 1), (0, 2)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): x – 2y – 4 = 0
🟢ଉତ୍ତର: (4, 0), (6, 1), (2, -1)
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): 2x – y + 4 = 0
🟢ଉତ୍ତର: (0, 4), (-1, 2), (-2, 0)
୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ଆବଶ୍ୟକ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): kx + my + 4 = 0 ଓ 2x + y + 1 = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟ ଅସଂଗତ ହେଲେ k : m କେତେ?
🟢ଉତ୍ତର:
ଅସଂଗତ ହେବା ପାଇଁ,
k/2 = m/1 ≠ 4/1
ତେଣୁ k : m = 2 : 1।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): 2x + 3y – 5 = 0 ଓ 7x – 6y – 1 = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ (1, b) ହେଲେ b ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
🟢ଉତ୍ତର:
x = 1, y = b ବସାଇଲେ,
2 + 3b – 5 = 0
3b = 3
b = 1।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): ‘t’ ର କେଉଁ ମାନ ପାଇଁ (1, 1), ସମୀକରଣ 3x + ty – 6 = 0 ର ଏକ ସମାଧାନ ହେବ?
🟢ଉତ୍ତର:
x = 1, y = 1 ବସାଇଲେ,
3 + t – 6 = 0
t = 3।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): ‘t’ ର କେଉଁ ମାନ ପାଇଁ (1, 1), tx – 2y – 10 = 0 ର ଅନ୍ୟତମ ସମାଧାନ ହେବ?
🟢ଉତ୍ତର:
x = 1, y = 1 ବସାଇଲେ,
t – 2 – 10 = 0
t = 12।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): ‘t’ ର କେଉଁ ମାନ ପାଇଁ tx + 2y = 0 ଓ 3x + ty = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ?
🟢ଉତ୍ତର:
t/3 = 2/t
t² = 6
t = ±√6।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 6x – 3y + 10 = 0 ଓ 2x – y + 9 = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ ଅସମ୍ଭବ।
🟢ଉତ୍ତର:
a₁/a₂ = 6/2 = 3
b₁/b₂ = -3/-1 = 3
କିନ୍ତୁ c₁/c₂ = 10/9 ≠ 3।
ତେଣୁ ସମାଧାନ ଅସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vii): ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 2x + 5y = 17 ଏବଂ 5x + 3y = 14 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟ ସଂଗତ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।
🟢ଉତ୍ତର:
ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣକୁ ୫ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣକୁ ୨ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରି,
10x + 25y = 85
10x + 6y = 28
ବିୟୋଗ କଲେ,
19y = 57 ⇒ y = 3
ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣରେ y = 3 ବସାଇଲେ,
2x + 15 = 17 ⇒ x = 1
ତେଣୁ ସମାଧାନ (1, 3)। ଏହି ସମୀକରଣଦ୍ୱୟ ସଂଗତ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (viii): ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 3x – 5y – 10 = 0 ଏବଂ 6x – 10y = 20 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ରହିଛି।
🟢ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣକୁ ୨ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କଲେ,
3x – 5y = 10
ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣରୁ,
3x – 5y = 10
ଉଭୟ ସମୀକରଣ ସମାନ। ତେଣୁ ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ରହିଛି।
୫. ଲେଖଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ କର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): x + y – 4 = 0 ଓ x – y = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (2, 2)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): x – y = 0 ଓ x + y – 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (1, 1)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): x + y = 0 ଓ -x + y – 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (-1, 1)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): 2x + y – 3 = 0 ଓ x + y – 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (1, 1)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): 3x + y + 2 = 0 ଓ 2x + y + 1 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (-1, 1)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): x + 2y + 3 = 0 ଓ 2x + y + 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (-1, -1)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vii): 2x + y – 6 = 0 ଓ 2x – y + 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (1, 4)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (viii): x + y – 1 = 0 ଓ 2x + y – 8 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (7, -6)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ix): 3x + y – 11 = 0 ଓ x – y – 1 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (3, 2)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (x): 2x – 3y – 5 = 0 ଓ -4x + 6y – 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ ନାହିଁ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (xi): 2x + y + 2 = 0 ଓ 4x – y – 8 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (1, -4)।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (xii): 3x + 4y – 7 = 0 ଓ 5x + 2y – 7 = 0
🟢ଉତ୍ତର: ସମାଧାନ (1, 1)।
୬.
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): ଲେଖଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 2x – 2y = 2 ଏବଂ 4x – 4y – 8 = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ ଅସମ୍ଭବ।
🟢ଉତ୍ତର: ଦୁଇଟି ସମୀକରଣର ଢାଲ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ରେଖାଦ୍ୱୟ ଭିନ୍ନ। ତେଣୁ ସେମାନେ ସମାନ୍ତରାଳ ଏବଂ ସମାଧାନ ଅସମ୍ଭବ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): ଲେଖଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 2x – 3y = 1 ଏବଂ 3x – 4y = 1 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ଅଛି।
🟢ଉତ୍ତର: ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ (-1, -1)। ତେଣୁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ଅଛି।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): ଲେଖଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଅ ଯେ, 9x + 3y + 12 = 0 ଏବଂ 18x + 6y + 24 = 0 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟ ସଂଗତ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
🟢ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣଟି ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣର ୨ ଗୁଣ। ତେଣୁ ଉଭୟ ସମୀକରଣ ଏକେ ରେଖାକୁ ସୂଚାଏ। ଏହା ସଂଗତ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଏହାର ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ରହିଛି।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): ଲେଖଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ 2x – y = 1 ଏବଂ x + 2y = 8 ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକର y-ଛେଦାଂଶ ନିରୂପଣ କର।
🟢ଉତ୍ତର:
ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ସମାଧାନ (2, 3)।
ପ୍ରଥମ ସମୀକରଣର y-ଛେଦାଂଶ = -1।
ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୀକରଣର y-ଛେଦାଂଶ = 4।
୭. ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ଅନନ୍ୟ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ k ର ମାନ ସ୍ଥିର କର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): x – 2y – 3 = 0, 3x + ky – 1 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ -6
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): kx – y – 2 = 0, 6x + 2y – 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ -3
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): kx + 3y + 8 = 0, 12x + 5y – 2 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ 36/5
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): kx + 2y = 5, 3x + y = 1
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ 6
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): x – ky = 2, 3x + 2y + 5 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ -2/3
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): 4x – ky = 5, 2x – 3y = 12
🟢ଉତ୍ତର: k ≠ 6
୮. ନିମ୍ନରେ ଦତ୍ତ ସମୀକରଣଦ୍ୱୟର ଅସଂଖ୍ୟ ସମାଧାନ ରହିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ k ର ମାନ ସ୍ଥିର କର।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): 7x – y – 5 = 0, 21x – 3y – k = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 15
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): 8x + 2y – 9 = 0, kx + 10y – 18 = 0
🟢ଉତ୍ତର: କୌଣସି k ର ମାନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): kx – 2y + 6 = 0, 4x – 3y + 9 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 8/3
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): 2x + 3y = 5, 6x + ky = 15
🟢ଉତ୍ତର: k = 9
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): 5x + 2y = k, 10x + 4y = 3
🟢ଉତ୍ତର: k = 3/2
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): kx – 2y – 6 = 0, 4x + 3y + 9 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = -8/3
୯. k ର କେଉଁ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ନିମ୍ନରେ ଦତ୍ତ ସମୀକରଣଦ୍ୱୟ ଅସଂଗତ ହେବ?
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (i): 8x + 5y – 9 = 0, kx + 10y – 15 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 16
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (ii): kx – 5y – 2 = 0, 6x + 2y – 7 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = -15
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iii): kx + 2y – 3 = 0, 5x + 5y – 7 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 2
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (iv): kx – y – 2 = 0, 6x – 2y – 3 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 3
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (v): x + 2y – 5 = 0, 8x + ky – 10 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = 16
🔴 ପ୍ରଶ୍ନ (vi): 3x – 4y + 7 = 0, kx + 3y – 5 = 0
🟢ଉତ୍ତର: k = -9/4
💡 Next Step Suggestion: Would you like to proceed with the questions and answers for Chapter-1, ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସରଳ ସହସମୀକରଣ, Exercise-1(b) next ?

BSE Odisha 10th Class Odia (MIL) Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class English Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Hindi Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Mathmethes Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class Geography Book Solutions |
BSE Odisha 10th Class History Book Solutions |